Tìm hiểu văn bản: Bàn về phép học – La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp

Quang Trung Nguyễn Huệ không chỉ là vị hoàng đế anh hùng, bách chiến, bách thắng mà còn là nhà chính trị, nhà văn hóa có tầm nhìn xa trông rộng. Ông rất chú ý đến việc trong dụng nhân tài, chấn hưng văn hóa, giáo dục để xây dựng đất nước lớn mạnh, lâu bền. Quang Trung đã nhiều lần viết thư mời nhà nho lão thành, học vấn sâu rộng đang ở ẩn Nguyễn Thiếp (La Sơn phu tử)  đem tài ra giúp dân, giúp nước. Trung thần với nhà Lê, mấy lần Nguyễn Thiếp từ chối nhưng rồi trước sự chân thành và thẳng thắn của Quang Trung. Nguyễn Thiếp nhận lời vào Phú Xuân giúp nhà vua xây dựng, phát triển văn hóa giáo dục. Tháng 8 – 1971 Nguyễn Thiếp dâng lên vua bản tấu này.

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

– Nguyễn Thiếp (1723 – 1804), quê ở Hà Tĩnh. Là người thiên tư sáng suốt, học rộng hiểu biết sâu rộng được người đời kình trọng.

– Vua Quang Trung từng mời Nguyễn thiếp ra hợp tác với triều Tây Sơn nhưng vì nhiều lý do Nguyễn Thiếp chưa nhận lời.

– Ngày 10/7 niên hiệu Quang Trung năm thứ tư (1791), vua lại viết chiếu thư mời Nguyễn Thiếp vào Phú Xuân hội kiến vì “có nhiều điều bàn nghị”. Lần này La Sơn phu tử bằng lòng vào Phú Quốc bàn quốc sự. Ông làm bài tấu về ba việc mà bậc quân vương chưa biết.

2. Tác phẩm

a. Thể loại: Tấu

– Tấu là loại văn thư của bề tôi, thần dân gửi cho vua chúa để trình bày sự việc, ý kiến, đề nghị.

– Được viết bằng văn xuôi, văn vần, văn biền ngẫu.

b. Xuất xứ:

Trích từ bản tấu Nguyễn Thiếp gửi vua Quang Trung 1791.

c. Phương thức biểu đạt:

Được viết bằng văn xuôi kết hợp với văn biền ngẫu. Phương thức biểu đạt nghị luận.

d. Bố cục: 3 phần

– Phần 1: Từ đầu … tệ hại ấy: Bàn về mục đích chân chính của việc học.

– Phần 2: Tiếp … bỏ qua: Bàn về chính sách, nội dung và phương pháp học.

– Phần 3: Còn lại: Tác dụng của việc học.

II. Tìm hiểu chi tiết

1. Nêu mục đích chân chính của việc học

– Tác giả dùng câu châm ngôn quen thuộc, lại nhấn mạnh bằng cách nói phủ định 2 lần: “Ngọc không mài, không thành đồ vật; người không học, không biết rõ đạo”

+ Khái niệm học được giải thích bằng hình ảnh so sánh cụ thể nên dễ hiểu, vừa tăng sức thuyết phục.

+ Khái niệm đạo vốn trừu tượng phức tạp được giải thích thật ngắn gọn, rõ ràng: Đạo là lẽ đối xử hàng ngày giữa mọi người.

=> Hai yếu tố này gắn bó khăng khít với nhau.

2. Phê phán những biểu hiện lệch lạc, sai trái trong việc học

– Lối học chuộng hình thức: Học thuộc lòng câu chữ mà không hiểu nội dung, có cái danh mà không có thực chất.

– Lối học cầu danh lợi: Học để có danh tiếng, được trọng vọng, được nhàn nhã, lợi lộc.

– Tác hại: Làm cho chúa tầm thường, thần nịnh hót, người trên kẻ dưới đều thích sự chạy chọt, luồn cúi, không có thực chất dẫn đến nước mất nhà tan.

3. Khẳng định quan điểm và phương pháp học tập đúng đắn

– Chính sách:

+ Mở rộng trường học, áp dụng nhiều phép dạy và phép học.

+ Việc học phải được phổ biến rộng khắp: Mở thêm trường, mở rộng thành phần người đi học.

+ Việc học phải bắt đầu từ những kiến thức cơ bản có tính chất nên tảng.

– Tạo điều kiện thuận lợi cho người học.

– Phương pháp học:

+ Trình tự: tuần tự tiến lên từ thấp đến cao.

+ Quy trình: học rộng nghĩa sâu, biết tóm lược những điều cơ bản, cốt yếu nhất.

+ Học phải kết hợp với hành, học không phải để biết mà còn phải để làm.

– Khoa học, hợp lý, đúng đắn.

4. Tác dụng của phép học

– Mục đích của việc học chân chính sẽ tạo ra nhiều người tài đức, nhiều người học có tài sẽ tạo ra nhiều người tốt.

– Tạo được nhiều người tốt, từ đó triều đình ngay ngắn mà thiên hạ thịnh trị.

– Từ cầu khiến: xin, cúi mong: Nguyễn Thiếp rất tâm huyết, kỳ vọng vào sự nghiệp giáo dục.

III. Tổng kết

1. Nội dung

Bàn về phép học, bằng lập luận chặt chẽ và sáng rõ, La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp đã nêu lên quan niệm tiến bộ của ông về sự học.

2. Nghệ thuật

– Lập luận: đối lập hai quan niệm về sự học.

– Luận điểm rõ ràng, chặt chẽ, lời văn khúc chiết.

XEM THÊM

Dàn ý: Kể lại kỷ niệm ngày khai trường đáng nhớ của em

Đề bài: Một bạn cho rằng có rất nhiều ngày khai trường, nhưng ngày khai trường vào lớp Một để lại dấu ấn sâu...

Tìm hiểu văn bản: Ra-ma buộc tội

I. Tìm hiểu chung 1. Hoàn cảnh ra đời a) Sử thi Ra-ma-ya-na - Hình thành: Khoảng thế kỷ IV-III TCN được viết bằng văn vần, tiếng...

Tìm hiểu chi tiết văn bản: Chí Phèo – Nam Cao

I. Tìm hiểu chung 1. Tác giả - Nam Cao (1917 – 1951) tại làng Đại Hoàng, tổng Cao Đà, huyện Nam Sang, phủ Lí Nhân...

KẾT NỐI VỚI THẦY

9,904FansLike
204FollowersFollow
75SubscribersSubscribe
- Advertisement -

NỔI BẬT

Giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo của tác phẩm Truyện Kiều

Dàn ý chi tiết A. Mở bài Nguyễn Du là một đại thi hào dân tộc Việt Nam, danh nhân văn hóa thế giới. Truyện Kiều là...

Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ Đồng chí – Chính Hữu

Hoàn cảnh sáng tác bài thơ Đồng chí - Bài thơ “Đồng chí” được sáng tác mùa xuân năm 1948, sau khi tác giả tham...

Tìm hiểu văn bản: Phong cách Hồ Chí Minh của Lê Anh Trà

I. Những nét chính về tác giả - tác phẩm 1. Tác giả - Lê Anh Trà (1927 – 1999), quê ở xã Phổ...

Văn bản: Chuyện người con gái Nam Xương – Nguyễn Dữ

I. Những nét chính về tác giả - tác phẩm 1. Tác giả - Quê ở huyện Trường Tân , nay là huyện Thanh...

Những giá trị nghệ thuật của tác phẩm Truyện Kiều – Nguyễn Du

Dàn ý chi tiết A.  Mở bài Truyện Kiều là một trong những truyện thơ nổi tiếng nhất và xét vào hàng kinh điển trong Văn...
- Advertisement -
error: Content is protected !!