Tìm hiểu văn bản: Uy-lít-xơ trở về (Trích Sử thi Ô-đi-xê – Hô-me-rơ)

24

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

– Hô-me-rơ, sinh sống vào khoảng thế kỉ IX – VIII trước Công Nguyên, xuất thân trong một gia đính nghèo.

– Là nhà thơ tài hoa, một ca sĩ hát rong được nhân dân Hi Lạp yêu mến. Ông được coi là một trong những nhà thơ Hi Lạp cổ đại xuất sắc nhất.

– Tác giả của hai thiên sử thi: “ I-li-at” và “Ô-đi-xê”.

2. Tác phẩm

a. Xuất xứ

– Sử thi “Ô-đi-xê”: Gồm 12.110 câu thơ chia thành 24 khúc.

– Đoạn trích Uy-lít-xơ trở về thuộc khúc ca 23, cuộc đoàn tụ của Uy-lít-xơ và Pê-nê-lốp.

b. Tóm tắt đoạn trích Uy-lít-xơ trở về

Nhũ mẫu Ơ-ri-clê báo tin Uy-lít-xơ trở về nhưng Pê-nê-lốp không tin. Nhũ mẫu đưa bằng chứng vết sẹo Pê-nê-lốp vẫn không tin nhưng xuống nhà để xem người giết bọn cầu hôn. Tê-lê-mác trách mẹ Pê-nê-lốp cho biết sẽ nhận người đó là chồng nếu ông ta trả lời được những bí mật về dấu hiệu riêng chỉ hai người biết với nhau. Uy-lít-xơ cho rằng Pê-nê-lốp chưa nhận mình vì vẻ ngoài rách rưới. Uy-lít-xơ xuất hiện trong trang phục nghiêm chỉnh nhưng Pê-nê-lốp vẫn chưa nhận đó là chồng mình. Uy-lít-xơ nói ra bí mật chiếc giường Pê-nê-lốp chạy lại ôm chồng, không nỡ buông rời.

c. Bố cục: 2 phần

– Phần 1: Từ đầu đến .. “kém gan dạ” => Tác động của nhũ mẫu và con trai đối với Pê-nê-lốp.

– Phần 2: Còn lại => Cuộc đấu trí giữa Pê-nê-lốp và Uy-lít-xơ, gia đình đoàn tụ.

II. Trọng tâm kiến thức

1. Tin Uy-lít-xơ trở về

– Hoàn cảnh của Pê-nê-lốp:
+ Chờ đợi chồng suốt 20 năm => Khao khát gia đình đoàn tụ.

+ Cha mẹ đẻ thúc giục tái giá.

+ Đối mặt với lời cầu hôn của 108 người nên đã tìm cách trì hoãn

=>> Hoàn cảnh của nàng hết sức éo le, tuy Uy-lít-xơ biền biệt 20 năm nhưng vẫn giữ tấm lòng chung thủy

– Người báo tin: nhũ mẫu => là người thân tín, đáng tin cậy.

– Dấu hiệu nhũ mẫu đưa ra: Vết sẹo do nanh của lợn lòi húc, đưa tính mạng của mình ra đảm bảo.

– Thái độ của Pê-nê-lốp khi nghe tin:

+ Bình tĩnh, trấn an nhũ mẫu “già khoan hí hửng reo mừng”

+ Không hề tin tưởng: xem xác chết bọn cầu hôn, xem mặt người hành khách

-> Nàng rất thận trọng, biết cách nghi ngờ. Tuy lí trí bảo rằng chàng chưa trở về nhưng trong thâm tâm nàng vẫn luôn mong chờ, chờ ngày chàng trở về.

2. Cuộc gặp gỡ và gia đình đoàn tụ

a. Khi gặp mặt

– Lúc bước xuống lầu: phân vân -> Trong lòng sửng sốt.

– Tê-lê-mác: trách mẹ gay gắt -> Tính cách bộc trực, nóng nảy của một thanh niên yêu thương mẹ cha.

– Pê-nê-lốp: giải thích cho con -> Thử thách Uy-lít-xơ: nói rằng giữa nàng và chống có dấu hiệu riêng.

– Uy-lít-xơ phải đối mặt với với con trai nóng nảy, vợ lạnh lùng -> Vẫn nhẫn nại mỉm cười, chấp nhận thử thách của vợ.

b. Cuộc đấu trí

– Uy-lít-xơ bước ra từ phòng tắm: đẹp như một vị thần.

+ Thái độ: hờn dỗi, trách móc (gọi vợ mình “có trái tim sắt đá”, bảo nhũ mẫu kê giường để ngủ riêng).

-> Pê-nê-lốp thanh minh cho mình, khéo léo đưa ra thử thách: khiêng giường ra khỏi phòng, trải vải.

-> Uy-lít-xơ ngạc nhiên: chiếc giường đó được thiết kế đặc biệt, vì đó là chiếc giường chính tay chàng thiết kế.

-> Mối nghi ngờ được giải tỏa, họ nhận ra nhau bằng phép thử “chiếc giường”.

=> Cuộc đấu trí giữa hai vợ chồng là cuộc đấu trí giữa người vợ khôn khéo và người chồng thông mình.

c. Đoàn tụ

– Pê-nê-lốp xúc động, chạy đến ôm cổ chồng, cầu chàng tha thứ vì đã nghi ngờ chàng.

– Uy-lít-xơ ôm vợ khóc dầm dề (vì sự hi sinh lớn lao của vợ).

– Ý nghĩa của hình ảnh so sánh cuối bài: nói lên hai chữ “gia đình”.

III. Tổng kết

1. Nội dung

Đoạn trích Uy-lít-xơ trở về, Hô-rơ-me đã ca ngợi đẹp trí tuệ và tâm hồn con người, ca ngợi tình vợ chồng chung thủy và khát vọng hạnh phúc của người Hy Lạp.

2. Nghệ thuật

– Sáng tạo tình huống đoàn tụ rất giàu kịch tính.

– Tâm lí nhân vật được miêu tả khá sinh động.